تراژدی ‘فعالیت دانشجویی’ در دوره احمدی نژاد

Posted: October 22, 2013 in Uncategorized

مصطفی خسروی-سال تحصیلی دانشگاه ها در ایران در شرایطی آغاز شده که فعالان دانشجویی کشور، طی هشت سال گذشته در معرض فشارهای کم سابقه ای قرار داشته اند.

به دنبال تغییر در مدیریت اجرایی کشور و در آغاز ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد در سال ۱۳۸۴، فرایند اعمال محدودیت بر فعالیت‌های دانشجویی منتقد و مستقل وارد ابعاد جدیدی شد.

دانشگاه که تا پیش از آن یکی از مراکز اصلی نقد قدرت و منشا معدود اعتراضات خیابانی در کشور محسوب می شد و در انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۴ از موضع تحریم یا حمایت از رقیبان احمدی نژاد وارد کارزار انتخاباتی شده بود، اینک می بایست خود را برای تسویه حساب محافظه کاران حاکم و نیروهای امنیتی آماده می کرد.

اگر تا پیش از روی کار آمدن دولت محمود احمدی نژاد، دانشجویان از سوی نهادهای امنیتی و نظامی غیر مسئول در حوزه دانشگاه تحت فشار و سرکوب قرار داشتند، اینک متولیان وزارت علوم و روسای دانشگاه های منصوب دولت نیز هم راستا با نهادهای امنیتی خارج از دانشگاه در جهت تحدید و جلوگیری از فعالیت های منتقدانه دانشجویی وارد عمل شده بودند.

انجمن‌های اسلامی دانشجویان

در چهار سال اول دولت محمود احمدی نژاد، اکثر انجمن‌های اسلامی دانشجویان در دانشگاه‌های دولتی، یا توسط هیات‌های نظارت در دانشگاه‌ها غیر قانونی اعلام شدند یا با استفاده از روش‌های نظارتی، رد صلاحیت‌ها و یار‌گیری از نیروهای حامی دولت، در معرض نفوذ نهادهای حکومتی قرار گرفته بودند. در نتیجه، در پایان دوره اول ریاست جمهوری آقای احمدی نژاد، تنها انجمن های اسلامی چند دانشگاه‌ – از جمله تهران و امیرکبیر – کماکان فعال بودند که البته در این دانشگاه‌ها هم هزینه هر گونه فعالیت انتقادی بسیار بالا رفته بود.

این شرایط در دور دوم دولت احمدی نژاد نیز ادامه یافت، با این تفاوت که با امنیتی تر شدن فضای دانشگاه ها، فعالان و تشکل‌های دانشجویی تحت فشار به مراتب بیشتری قرار گرفتند.

وقایع پس از انتخابات جنجالی خرداد ۱۳۸۸، که با برخوردهای بی سابقه نهادهای نظامی و امنیتی با معترضان و حاکم شدن فضای پلیسی در حوزه‌ های خصوصی و اجتماعی در ایران همراه بود، مختصات فضای سیاسی ایران را تغییر داد.

در طی چهار سال پس از انتخابات، امکان فعالیت از احزاب و تشکل های سیاسی منتقد وضع موجود سلب شد، بسیاری از مطبوعات منتقد به محاق توقیف رفتند و اندک روزنه های باقی مانده برای فعالیت سیاسی و اجتماعی منتقدانه در جامعه مسدود شد.

در همین دوره، بسیاری از اعضای تاثیر گذار انجمن های اسلامی دانشجویان در دانشگاه های کشور به بهانه های مختلف بازداشت و به زندان های طولانی مدت محکوم شدند که عده ای از آنان تا امروز نیز کماکان در حبس به سر می برند.

دفتر تحکیم وحدت

پیش از روی کار آمدن دولت آقای احمدی نژاد، دفتر تحکیم وحدت، به عنوان اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان دانشگاه های ایران، با پروژه انشقاق و دو گانه سازی هدایت شده از سوی برخی نهادهای حکومتی مواجه شده بود. در راستای این پروژه، تلاش شده بود تا از دل این اتحادیه، یک طیف اقلیت حکومتی به نام “طیف شیراز” – در مقابل جریان اکثریت که “طیف علامه” نامیده می شد – به عنوان نمایندگان دانشجویان به رسانه ها معرفی شود.

در سال های پس از روی کار آمدن دولت محمود احمدی نژاد، طیف اکثریت دفتر تحکیم وحدت، با مانع تراشی‌های وزارت علوم و وزارت اطلاعات هیچ گاه نتوانست اجازه برگزاری حتی یک نشست سالانه را در دانشگاه‌ها اخذ کند. دولت، همچنین هیچ کدام از انتخابات‌ این اتحادیه را که در خارج از محیط دانشگاه برگزار شده بود به رسمیت نشناخت و عملا به صورت غیر رسمی آن را از دانشگاه‌ها اخراج کرد.

نهایتا در ۴ بهمن ماه ۱۳۸۷ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در نامه ای با غیر قانونی اعلام کردن طیف علامه دفتر ‏تحکیم وحدت، تنها طیف شیراز این تشکیلات را به رسمیت شناخت.

پس از انتخابات ۱۳۸۸، اعضا و ارکان دفتر تحکیم وحدت بار ها و بارها با مشکلات و موانع بسیاری مواجه شدند و حتی اقدام اعضای این مجموعه برای برگزاری انتخابات شورای مرکزی، با واکنش شدید نیروهای امنیتی مواجه و منجر به بازداشت چند تن از اعضای فعال این مجموعه شد.

تشکل های غیرسیاسی

برخورد با دانشجویان و فعالین دانشگاهی در دولت های نهم و دهم، مختص به فعالین سیاسی نبود، بلکه دستگاه های حکومتی برای به انحصار در آوردن عرصه‌های غیر سیاسی فعالیت‌ دانشجویی نیز اقدامات گسترده ای را به انجام رساندند.

در این دوره، شوراهای صنفی به شدت تحت فشار قرار گرفته و محدودیت‌های بسیاری در حوزه عمل آنها اعمال شد، به گونه‌ای که حتی بسیاری از این شوراها توانایی برگزاری آزادانه اردوهای دانشگاهی را هم نداشتند و با کوچکترین خطایی از دید مدیران، توسط کمیته‌های انظباطی مورد بازخواست قرار می گرفتند.

مشابه این برخورد در مورد کانون‌های فرهنگی هنری نیز رخ داد، با این تفاوت که دایره نظارت‌ها به نظرات فردی مدیران محدود شد و آنها سعی کردند تا بر مبنای معیارهای مورد قبول خود، اصطلاحا “فرهنگ‌سازی” کنند.

در چنین جوی، اولین قربانی، خلاقیت دانشجویانی بود که با کمترین امکانات سعی در نوآوری های هنری و فرهنگی داشتند. آثار این نگاه دولتی به مقوله فرهنگ در دانشگاه‌ها، تاثیر خود را در افت شدید تولیدات فرهنگی دانشگاه‌ها در ۸ سال دولت احمدی نژاد، در مقایسه با ۸ سال پیش از آن، بر جای گذاشت.

نشریات دانشجویی

گرچه نشریات دانشجویی ایران هیچ گاه از آزادی عمل مطلوب، حتی در حوزه مسائل صنفی دانشگاه برخوردار نبودند، اما در دولت‌های نهم و دهم میزان برخورد با مدیران نشریات دانشجویی به شکل فزاینده‌ای افزایش یافت. به گونه‌ای که در سال‌های آخر کمتر نشریه مستقلی در محیط‌ های دانشگاهی یافت می‌شد که طعم احکام هیات نظارت بر نشریات دانشجویی را نچشیده باشد.

با جستجویی در میان اخبار مربوط به توقیف نشریات دانشجویی در سال های اخیر، به فهرست طویلی از نشریات سیاسی و صنفی بر می خوریم که در میان دلایل توقیف آنها، از حمایت از اصلاح طلبان گرفته تا شوخی با مقام های دولتی، و از تایید وجود هولوکاست گرفته تا گلایه از مسئولان دانشگاهی قابل مشاهده است.

هرچند دستورالعمل اجرایی فعالیت نشریات دانشگاهی مصوب سال ۱۳۸۳، تاکید دارد که هیچ مقام دولتی و غیر دولتی حق ندارد برای چاپ مطلب یا مقاله ای در نشریات دانشجویی درصدد اعمال فشار برآید یا به سانسور و کنترل محتوای این نشریات بپردازد، اما در دوره آقای احمدی نژاد مسئولان دانشگاه ها، به صراحت به دخالت در محتوای نشریات می پردختند.

در بسیاری از موارد، حتی مسئولان دانشگاهی، گردانندگان نشریات دانشجویی را موظف می کردند که محتوای این نشریات را پیش از انتشار به تایید مسئولان برسانند.

نگاهی آماری

متاسفانه آمار مشخصی از تعداد اخراج‌ها و بازداشت‌ها و برخوردهای امنیتی انجام شده با دانشجویان در نخستین دوره ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد در دسترس نیست.

با این حال، نگاهی گذرا به سه گزارش تفصیلی دفتر تحکیم وحدت خطاب به احمد شهید، گزارشگر ویژه حقوق بشر در ایران، در فاصله سال های ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۱، می تواند به درک بهتر وضعیت فعالان دانشجویی در دوره دوم ریاست جمهوری آقای احمدی نژاد کمک کند.

در این گزارش‌ها حداقل به ۷۳۶ مورد بازداشت و محکومیت دانشجویان به زندان، ۴۲۴ مورد محرومیت از تحصیل، ۱۷۶ مورد احضار دانشجویان به مراجع قضایی، ۱۵۵ مورد اخراج دانشجویان از دانشگاه، ۷۸ مورد فشار بر دانشجویان زندانی، ۳۱ مورد فشار بر تشکل‌های دانشجویی و ۱۵ مورد تعطیلی نشریات دانشجویی اشاره شده است.

با توجه به چنین سابقه ای، قابل فهم است که چرا در پی روی کار آمدن حسن روحانی به جای محمود احمدی نژاد، دانشجویان جزو اقشاری بوده اند که بیش از سایر گروه های اجتماعی مطالبه “تغییر” در وضع موجود را پی گیری کرده اند.

مطالبه ای که نحوه پاسخگویی به آن، یکی از دشوارترین چالش های پیش روی وزیر آتی علوم ایران خواهد بود که سرنوشت او، هفته آینده در مجلس نهم مشخص می شود

منبع: بی بی سی

ادوار کبک آگاه است

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s