دهکده جهانی و هراس حاکمان (به یاد روزنامه‌نگاران دربند)

Posted: February 8, 2013 in Uncategorized

سیروس بنه گزی– دهکده جهانی را اولین بار مارشال مک لوهان کانادایی در سال 1964مطرح کرد. وی در مقاله ای پیش بینی کرد که در 50 سال آینده شرایط ارتباطی جدیدی در جهان شکل می گیرد که جهان را به مثابه یک دهکده به نمایش در خواهد آورد.

مک لوهان این دهکده را “دهکده جهانی” نام نهاد و در یک پیش بینی ظریف تر، “اینترنت” را توصیف کرد که با یک سیستم مرکزی عصبی، اهالی کره زمین را به پوشش خود در خواهد آورد.

مک لوهان معتقد بود که جهان کنونی رجعتی به سابق پیدا می کند. وی در کتاب “جنگ و صلح در دهکده جهانی” با تاکید برنقش تحولات رسانه ها و وسایل ارتباط جمعی در تبدیل شدن جهان به دهکده واحد جهانی تمدن را به سه دوره تقسیم می کند:

1- تمدن شفاهی یا کهکشان شفاهی

2- تمدن مکتوب یا کهکشان گوتنبرگ که با اختراع ماشین چاپ آغاز شد
3- تمدن الکترونیک یا کهکشان مارکنی که با اختراع رادیو توسط مارکنی آغاز شد

مک لوهان پیش بینی می کرد که جهان امروز به سوی دهکده قدیم (تمدن شفاهی) در حرکت است زیرا ارتباطات افراد به صورت چهره به چهره بیشتر فراهم شده است و فرهنگ شفاهی توسط رادیو و تلویزیون و ماهواره و اینترنت و… اشاعه پیدا می کند و دامنه سیستم عصبی مرکزی بر یک بستر جهانی گسترش یافته و مفاهیم اصلی سیاره زمین را به زمان و مکان از پیش پای خود بر می دارد و بر این اساس کره زمین چیزی جز یک دهکده نیست.

و امروز به حکم پیش بینی مک لوهان؛ جهان با تمام فراخی و گستردگی دیروزش و با همه آدمهایش با هر تیره و گویش و مذهبی و با تمام گستره جغرافیایی کوه دشت و جنگل و اقیانوس اش؛ با یک کلیک به مدد سرعت انفجار اطلاعات توسط رسانه های تصویری و مجازی به دهکده ای مبدل شده است که تا همین دیروز خوانندگان رمانهای تخیلی در آرزوی هشتاد روز پیمایش آن بودند؛ به روزی که تحقق هشتاد روز دور دنیا به گمانشان خیالی بیش نبود.

در دهکده ای که به مدد رسانه ها از جهان ساخته شده است و در فضایی که مجازی اش می خوانند همه با همه؛ سیاه را با سفید؛ زرد را با سرخ از هر کیش و آیینی به پسر خاله گی و دختر خاله گی خوانده شده اند.

کوچکترین خبری از آلودگی جوی ی آبی در کشوری در دورترین نقطه کره خاکی از پس فرسنگها صحرا و کویر و یا جنگل وکوه؛ که سبب مرگ گنجشکی در بهار شده است؛ در لحظه ای از سوی کاربری نشسته در آن سامان به دیاری که تو در آن زیست می کنی می رسد. و این عملی می شود؛ اگر چه آلوده کنندگان آن محیط نخواهند و دست به هزار ترفند انسدادی بزنند. زیرا که جهان در مونیتور کوچک تو فرزندان یک آدمند.

جنگ؛ کشتار؛ جنایت؛ شکنجه؛ ترور؛ ستم؛ رشوه؛ فقر؛ گرسنگی؛ بی آبی؛ امراض مختلف؛ زلزله؛ سیل؛ طوفان؛ آتشفشان؛ سونامی؛ تعرض به حقوق زنان؛ تعرض به حقوق کودکان؛ آموزش؛ ورزش؛ خوشی؛ شادی؛ همه و همه ممکن نیست در گوشه ای از این جهان اتفاق بیافتد و خبرش با سیر در فضایی که تو هنوز در فن آوری اولیه اش عاجزی به سادگی در مونیتور کوچک ات هویدا نگردد؛ و این اتفاق می افتد حتی اگر حاکمان و مسببان آن رویدادها با هزار حیله و ترفند قصد فیلتر و مسدود کردن آن را داشته باشند.

خبرها به مدد کاربران و رسانه ها خود را می رسانند؛ فضای نادیده را نمی شود دستبند زد و آسوده به حکمرانی و تعرض به حقوق دیگران پرداخت؛ درب خانه ها را نمی توان آژان گذاشت؛ حاکمان مجبورند که سر تسلیم فرود آرند. اگر چه رسانه های مجازی دنیای آرام و امن آنان را نا امن کرده باشد.

اما در این میان وظیفه کاربران چیست؛ اگر رسانه و اینترنت دنیای حاکمان را نا امن کرده است؛ می توان هزاران دلیل آورد که دنیای فردی و حقوق فردی نیز می تواند اگر که نخواهیم به فردیت احترام بگذاریم، دستخوش ناامنی و تجاوز قرار بگیرد و این رسالت و وظیفه کاربر رسانه ای را تا آنجایی که حفظ حریم فردی، حقوق جامعه را نیازرده باشد سنگین تر می کند.

امروز در این دنیایی که دهکده اش می خوانند ما ایرانی ها باید بسیار بد شانس باشیم که در این گوشه کره خاکی زیست می کنیم، گوشه ای که عسس و پاسبان جزء لاینفک زندگی رسانه ای ست و پا گذاشتن در آن مسیر راه رفتن بر ریسمانی است که با تلنگری شاید دیگر خود را هیچ وقت روبرو آیینه ای نبینی.

سیروس بنه گزی-عضو انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران

و نایب رییس خانه مطبوعات بوشهر

ادوار کبک آگاه است

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s